Sitedeki fotoğraflar ve yazılar izinsiz kullanılamaz.

 

 

         Merhaba,

         Emekli Türkçe öğretmeniyim. Boncuk oyalarıyla ilgili araştırmalar yapıyorum.

         Kültür, bir ulusu ayakta tutan temel unsurdur. Geleneksel el sanatı ürünlerimiz, kültürümüzü kuşaktan kuşağa aktaran canlı belgelerdir. Bu belgelerin en güzellerinden olan boncuk oyaları ne yazık ki son yıllarda azalmakta, yerini başka oyalara bırakmaktadır.

         1981 yılında atandığım Konya’nın Karasınır kasabasında da eskiden yapılan birçok boncuk oyası örneğinin yapılmadığını, ağır oyaların modası geçti denilerek söküldüğünü görünce yaparak derlemeye başladım.

       Tanıtım amaçlı sergiler açtım. Boncuk oyaları konusunda ilk kitap olan Konya-Güneysınır Boncuk Oyaları’nı 1997’de, Balıkesir Boncuk Oyaları’nı 2003’te, Geçmişten Günümüze Boncuk Oyalarımız/From Past To Present'ı 2009'da  yayınladım. Japonya’da “2003 Türk Yılı” kapsamında Tokyo'da açılan ''Türk Oyaları ve İşlemeleri'' sergisine katıldım.

       Ülkemizde boncuğa gösterilen ilginin birazını boncuk oyalarına çekmek, Anadolu kadınının yüzyıllar öncesinden bu güne taşıdığı güzellikleri tanıtmak için çalışmalarımı sizlerle paylaşmak istedim.

                                                                                                         
 


Çemberimde Gül Oya


        Oyayı, süslemek ve süslenmek için çeşitli teknik ve malzemelerle yapılmış dar dantel diye tanımlayabiliriz. Oya sözcüğünün başka dillerde karşılığının bulunmayışı, bu el sanatının Türk kadınına özgü olduğunu göstermektedir. Yüzyıllar boyunca duygularını, düşüncelerini, yaratıcılığını, estetik güzelliğini, yeteneğini oyalara aktaran kadınlarımız, oyalarla geçmişi günümüze taşımıştır.

          Geleneksel el sanatı ürünlerimiz içinde en zengin çeşitleri bulunanı kuşkusuz oyalardır. Çünkü Anadolu kadını oyasız yazma örtmez.

 

 

       Oyalar genellikle yapıldıkları araca ve kullanılan malzemeye göre adlandırılırlar.

      Yapıldıkları araca göre:

      1- Tığ oyaları
      2- İğne oyaları
      3 -Mekik oyaları
      4 -Firkete oyaları
      5 -Şiş oyaları
 

Kullanılan malzemeye göre:

1 -Boncuk oyaları
2 -Pul oyaları
3 -İplik oyaları
4 -Bez oyaları
5- Koza oyaları
6- Mum oyaları
7- Kağıt oyaları

  

      ANADOLU'DA BONCUK OYALARI

      Boncuğun Türklerin yaşamında önemli bir yeri vardır. Eski Türklerde özellikle nazara karşı bir koruyucu olarak takı yapımında ve giysi süslemelerinde kullanılmıştır.

      Divan-ü Lügat-it Türk’te boncukla ilgili olarak yapılan “bodh: bodh moncuk=misk ile ramekten yapılan boncuk. Bunu kadınlar takınırlar.” (DLT CIII, S 121) açıklaması, bin yıl öncesinde Türklerde boncuğun çeşitliliğini göstermektedir.

      Boncuk, dünyada birkaç yıldır gündemde. Takıdan ev aksesuarlarına, hatta mobilyaya kadar her yerde boncuk modası var. Oysa Anadolu kadını boncuğun güzelliğinin, çekiciliğinin, insanı rahatlatan özelliğinin yüzyıllar önce farkına varmış, birbirinden güzel yüzlerce oya yaparak onu "baş üstünde" taşımıştır.

      Oya türleri içinde Anadolu'da en yaygın olanı boncuk oyalarıdır. Ana malzemesi boncuk ve ipliktir. Adını, yapımında kullanılan boncuktan almıştır. Boncuktan başka metal pul, plastik pul ve halka, serum hortumu, doğal ürünler, elde hazırlanmış püsküller, bezler, kağıtlar da boncuk oyası yapımında kullanılır. Önceleri yalnız beyaz tülbentlere dikilen boncuk oyaları sonradan renkli yazmalarda da kullanıldı.

      Çeyiz geleneğinde boncuk oyalarının yeri büyüktür. Her genç kızın çeyizinde, ailenin ekonomik durumuna göre 50-100 arası boncuk oyalı tülbent bulunur. Bu oyaların bir bölümü gelinin ve damadın yakınlarına hediye olarak dağıtılır. En güzel oyalı örtüler kaynanaya ve görümcelere verilir. Ayrıca düğünden sonra gelin görmeye gelen konuklara da oyalı yazmalar dağıtılır.


Gelin Odasının Tavanı






Çeyizlik Boncuk Oyaları
 

 

Kültür Köprüsü Boncuk Oyaları

      Geleneksel el sanatı ürünlerimizin ince, güzel ve zengin örneklerinden olan boncuk oyaları, bir sanat ürünü olmalarının yanı sıra yapıldıkları yörenin doğal durumu, iklim ve bitki özellikleri, yörede yaşayan canlılar, kullanılan araç gereçler, halkın sosyal ilişkileri, inançları, kısaca yaşam biçimi hakkında da bilgi verir. Aynı oyaya Artvin'de subay sırması, Konya'da yılan kemiği, Balıkesir'de tren yolu denmesi bunun güzel bir örneğidir.

      Oya adlarında yöresel özellikler:

      Çiçekler; asma gül, güllü, karanfil oya, laleli, papatya, sümbül, boru çiçeği, dağ lalesi, gelincik, menekşe, küpe çiçeği, mum çiçeği,

      Ağaçlar; bağ yaprağı, söğüt yaprağı, pıynar yaprağı, bahar dalı, kiraz oya, limon çekirdeği, çınar yaprağı,

      Sebze ve meyveler; domates, maydanoz, biber oya, patlıcan oya, karnabahar; çilek, muz oyası, portakal, üzüm, dut kurusu, karpuz çekirdeği,

      Yörede yaşayan canlılar: Böcek oya, örümcekli, sülük oya, eşek arısı, kelebek, kıllı kurt, kırk ayak, yılan kemiği; ördek gözü, geyik boynuzu, kaz ayağı, keçi memesi, tavşan kulağı, sıçan dişi, sığır sidiği.

      Yöredeki kullanım araçları: Fayton tekeri, tren yolu, makine bıçağı, motor izi, çalı süpürgesi, kazan kulpu, merdiven, berber aynası.

      Yöre insanının sosyal ilişkileri ve inançları: Elti çatlatan, kaçan kızın eteği, bey geldi hanım sallandı, kaynana dili, zenginler oyası, Ecevit burnu, Türkan Şoray küpesi; molla çiçeği, iftar tabağı, çarkıfelek, tespih oya, çitlembik oya (nazara karşı).

   

        Manilerde türkülerde oyalar:

       Oyalar, Anadolu kadının yaşamında öylesine önemli ve yaygındır ki duygu dolu türkülerde, manilerde oyalara da yer verir; o da yetmez çocuklarının adını oya koyar.

        Çemberimde gül oya
        Gülmedim doya doya
        Dertlere karıyorum
        Günleri saya saya
Mendili oyaladım
Dürmeye kıyamadım
Dürmeye kıyamazken
Nazlı yare yolladım
Mendilim oyalıdır
Sevdiğim buralıdır
Geçme kapım önünden
Yüreğim yaralıdır
 

 

       Oyalı da yazma başında
       Kalem oynar kaşında
       Yeter beklettiklerin
       Çeşmelerin başında
Başındaki yazmanın
Oyaları dışında
Beni aklına getir
Masaların başında
Şu dağların ovası
Şahinlerin tuvası
Oturmuş da yarim oy
İşler boncuk oyası
 

 

    


Yeni Kitabımız "Geçmişten Günümüze Boncuk Oyalarımız/Anatolian Bead Oyas From Past To Present" yayınlandı.

Boncuk Oyaları kitabında indirim: Fiyatı 15 TL'dir. Yurt içi ve yurt dışına adrese teslim gönderilir. Yurt içi kargo ücreti 2,5 TL'dir.

İletişim: 0224 368 78 79 / 0544 514 53 74  -  sevgi@boncukoyasi.com


Anadolu kadınının yaratıcılığının, sanat zevkinin eseri olan bu güzel el sanatı ürünlerimizin unutulmaması, kültürümüzün gelecek kuşaklara aktarılması için son çalışmalarımı ’’Geçmişten Günümüze Boncuk Oyalarımız’’ adıyla Türkçe-İngilizce olarak yayınladım. Daha kolay öğrenilmesi için yapım aşamaları yazılı anlatım yerine fotoğraflarla gösterildi. Günlük hayatta farklı kullanım alanlarına  uygulanarak boncuk oyalarına işlevsellik kazandırıldı.

         Kitapta boncuk oyaları yanında ebru, çeşmibülbül, sedef kakma, oltu taşı, halı, kilim, nazar boncuğu, çorap, havlu, kutnu kumaş, Rize bezi, bağlama, türkü, mani, lokum, fındık, mısır ekmeği, yoğurt gibi bizim olan, bizi tanıtan değerlerimize,  çay kahve içme adetlerimize de fotoğraflarda özellikle yer verildi.

 

"Geçmişten Günümüze Boncuk Oyalarımız"

adlı kitapta öğretilen oyalar ve uyarlamaları

 

 

 



 


 

 



 

 

 

   
   

 

www.bursadadugun.com